Η Ιστορία της πρωτοχρονιάς

Ο Ιούλιος Καίσαρας, οι χριστιανοί, και οι διαφορετικές πρωτοχρονιές

Tα τελευταία 2066 χρόνια γιορτάζεται η πρωτοχρονιά στον λεγόμενο δυτικό κόσμο (με κάποια διαλείμματα κατά το μεσαίωνα στην Ιταλία). Η πρωτοχρονιά όμως δεν ήταν πάντα την πρώτη Ιανουαρίου.
Το 46 π.Χ. ο Ιούλιος Καίσαρας δημιούργησε το Ιουλιανό Ημερολόγιο, που η 1η Ιανουαρίου καθιερώθηκε ως Πρωτοχρονιά.
Ο Ιανουάριος πιστεύεται ότι είχε πάρει το όνομά του είτε από τη θεά Ήρα (Juno, για τους Ρωμαίους) είτε από τον Ιανό, τον ρωμαϊκό θεό των ενάρξεων και των μεταβάσεων επειδή ο Καίσαρας θεώρησε ότι η πρώτη μέρα του μήνα αφιερωμένου σε αυτόν ήταν η ιδανική για να σηματοδοτεί την έναρξη του νέου έτους. Εξού και ο Ιανός εικονίζεται με δύο πρόσωπα, όπου το ένα κοιτούσε εμπρός (μέλλον) και το άλλο πίσω (παρελθόν).
Τα πράγματα άλλαξαν ή επιχειρήθηκε να αλλάξουν με την επικράτηση του χριστιανισμού. Ο χριστιανισμός προσπάθησε να τερματίσει τις γιορτές για το νέο χρόνο, θεωρώντας τες ως ειδωλολατρικές, όπως έκανε και με πολλές άλλες γιορτές των προηγούμενων θρησκειών καθαρά με τη χρήση απαγορεύσεων και βίας.
Έτσι με το πέρασμα του χρόνου οι λεγόμενες ειδωλολατρικές γιορτές καταργήθηκαν ή συγχωνεύτηκαν με τις νέες χριστιανικές που καθιερώθηκαν και η Πρωτοχρονιά δεν αποτέλεσε εξαίρεση. Η Εκκλησία παρέμενε αντίθετη με τους έντονους εορτασμούς για την έλευση του νέου χρόνου για πολλούς αιώνες, μετατρέποντας την Πρωτοχρονιά σε ημέρα προσευχής και νηστείας.
Την περίοδο του Μεσαίωνα η πρώτη μέρα του έτους εορτάζονταν είτε τα Χριστούγεννα είτε κατά τον ευαγγελισμό της Θεοτόκου στις 25 Μαρτίου. Κλασικό παράδειγμα υπήρξε η ιταλική χερσόνησος, όπου η χρονιά άρχιζε αλλού την 1η Ιανουαρίου, αλλού την 25η Μαρτίου και αλλού την 1η Μαρτίου. Δηλαδή ένας ταξιδιώτης στην Ιταλία του Μεσαίωνα, κατά μία έννοια, μπορούσε να ταξιδέψει πίσω ή μπροστά στον χρόνο!
Το 1582 ο Πάπας Γρηγόριος ΙΓ’ καθιερώνει το νέο ημερολόγιο που έμεινε γνωστό με το όνομα του ως «Γρηγοριανό Ημερολόγιο».
Ο Γρηγόριος αποφάσισε να εγκαταλείψει εντελώς το «Ιουλιανό» ημερολόγιο σε μια προσπάθεια να καθιερώσει ένα πιο ακριβές σύστημα χρονολόγησης και επιχειρώντας να δώσει ένα τέλος στα προβλήματα που γεννούσε η ύπαρξη διαφορετικών ημερολογιακών εκκινήσεων.
Ο Γρηγόριος με την καθιέρωση του νέου ημερολογίου κάλεσε τους Χριστιανούς, να θεωρούν ως πρώτη μέρα κάθε χρονιάς την 1η Ιανουαρίου. Το νέο ημερολόγιο υιοθετήθηκε άμεσα από τους Καθολικούς και στη συνέχεια και από τους Προτεστάντες. Σιγά και σταθερά, η 1η Ιανουαρίου αναγνωρίστηκε και γιορτάζεται από ολόκληρο τον κόσμο ως η Πρωτοχρονιά.
Ωστόσο, υπάρχουν μέχρι και σήμερα πολιτισμοί και θρησκευτικές ομάδες που γιορτάζουν άλλες Πρωτοχρονιές.
Ακόμα και στον χριστιανισμό οι Παλαιοημερολογίτες που ακολουθούν ακόμα το Ιουλιανό Ημερολόγιο, γιορτάζουν την πρώτη του χρόνου στις 14 Ιανουαρίου.
Στην Κίνα, στη Μογγολία και στο Βιετνάμ η Πρωτοχρονιά είναι κινητή γιορτή που γιορτάζεται τη μέρα της δεύτερης Νέας Σελήνης, μετά το χειμερινό ηλιοστάσιο. Μπορεί να πέσει οποιαδήποτε μέρα, από τις 21 Ιανουαρίου έως τις 21 Φεβρουαρίου, με βάση το δικό μας ημερολόγιο. Παρομοίως, γιορτάζεται και η Μογγολική Πρωτοχρονιά. Στο Θιβέτ είναι επίσης κινητή γιορτή και γιορτάζεται για δεκαπέντε μέρες.
Στην περίπτωση του Αραβικού (Μουσουλμανικού) ημερολογίου, που κι αυτό είναι σεληνιακό με διάρκεια 354 ημερών, δεν προστίθεται ποτέ κάποιος επί πλέον μήνας με αποτέλεσμα οι διάφορες θρησκευτικές εορτές των Μουσουλμάνων να μετακινούνται δια μέσου των εποχών.
Η Πρωτοχρονιά δηλαδή των Μουσουλμάνων είναι πάντα η πρώτη ημέρα του μήνα τον οποίον ονομάζουν «Μουχαράμ». Η ημέρα αυτή είναι η συμβατική ημέρα της αναχώρησης του Μωάμεθ από την Μέκκα προς την γειτονική πόλη της Μεδίνας για να γλιτώσει από μία συνωμοσία εναντίον του. Την ημέρα αυτή γιορτάζεται και η Πρωτοχρονιά των Μουσουλμάνων.
Ξεχωριστή Πρωτοχρονιά έχουν και οι Εβραίοι (Ρος Χασάνα), η οποία γιορτάζεται τις δύο πρώτες μέρες του Τισρέι, του πρώτου μήνα του πολιτικού έτους και έβδομου μήνα του εκκλησιαστικού έτους με βάση το εβραϊκό ημερολόγιο. Σύμφωνα με καταγραμμένα στοιχεία, η πρώτη αναφορά για τον γιορτασμό της Πρωτοχρονιάς βρίσκεται στη Βαβυλώνα όπου γίνεται αναφορά στο φεστιβάλ του Ακίτου, το οποίο χρονολογείται γύρω στο 2.000 π.Χ. Το φεστιβάλ διαρκούσε δέκα ή έντεκα μέρες και γιορταζόταν την Πρωτοχρονιά κατά την πρώτη Νέα Σελήνη μετά την εαρινή ισημερία, η οποία συμβαίνει περίπου στις 21 Μαρτίου.
Διάβασε και τούτο
Υπόθεση Λιγνάδη